1. ANASAYFA
  2. 4. nesil avcı uçakları
4. nesil avcı uçakları

4. nesil avcı uçakları

Günümüzde ileri teknoloji 5. nesil avcı uçakları üretiliyorsa da, yüksek satış fiyatları hava kuvvet filolarına katılmasını geciktiriyor ve 4. nesil uçaklar ülkelerin tercihi oluyor.

Günümüzde ileri teknoloji 5. nesil avcı uçakları üretiliyorsa da, yüksek satış fiyatları hava kuvvet filolarına katılmasını geciktiriyor ve 4. nesil uçaklar ülkelerin tercihi oluyor.

Konunun detaylarına girmeden evvel makale başlığını “avcı uçak” seçmemin sebebini açıklamakla başlayacağım.  Birçok makale “savaş uçağı” sözcüğünü kullanmaktadır. Savaş uçağı tanımı: savaşlarda kara ve su üstündeki hedefleri bombalamak diğer uçakları tahrip etmek gibi askeri amaçla kullanılan uçaklardır. Savaş uçaklarının görevini nakliye, bombardıman, keşif hava üstünlüğü ve kara-taarruz olarak tanımlayabiliriz. İngilizcede “fighter aircraft” birçok lisanda “avcı” veya “avlama” olarak bilinmektedir.  İkinci Dünya savaşında avcı uçağının ana görevi savaş sahasında hava üstünlüğünü kurmaktı. Soğuk savaş döneminde günümüz olarak süreçte uçak üretimdeki, bakım ve pilot eğitimindeki masrafların artması neticesinde aynı gövde kullanılarak yetenekler arttırıldı. Günümüzde üretilen uçaklar çok-görev yetenekli olarak tasarlanmaktadır. Bombardıman uçaklarından ayırmak için  avcı uçağı olarak adlandırdım.

Avcı uçaklarını genellikle nesil olarak tanımlıyor ve en yoğun hizmette bulunduğu zaman dilimine göre sınıflandırıyoruz:

            1.nesil: Jet itki sistemi

2.nesil: Ok kanat, menzil radar, Isı-algılayıcı füzeler

3. nesil: Ses-üstü hız, darbe radar, görüş mesafesini ötesindeki hedefleri vurma yeteneği

4. nesil: Yüksek manevra, hedef-arayan füze

5. nesil: Radara yakalanmayan “hayalet”, ileri avionik süper seyir (tam yükle ardyanma kullanmadan ses-üstü uçuş yeteneği), it-dalaşı yeteneği.

4. nesil avcı uçak terimi 1960 ve 1970 yıllarında tasarlanan ve günümüzün uçakları arasındaki teknoloji açıklığa köprü görevi görmek üzere tasarlanmış uçaklarla özdeşleşmiştir.

4. nesil avcı uçakları listesinde ABD F-16 Fighting Falcon, F/A-18 Hornet, Çin Chengdu J-10 ve Rus MiG-29 Fulcrum bulunuyor. 4. nesil sınıfı tele-uçuş (fly-by-wire) kontrol sistemin uygulandığı ve uçuş karakteristikleri ve performans değerlendirilmesinde dijital proses kullanıldığı ilk avcı uçaklardır.

4. nesil uçaklar kontrol sistemi, performans iyileştirmeler ve radara yakalanmama yetenekleri ilavesi ile 4,5 inci nesil uçuş sınıfına getirilebilir.

Günümüzde yaklaşık olarak toplam 20 4. nesil avcı uçağı muhtelif ülkelerinin hava kuvvetlerinde hizmet görmektedir. Bu zaman aralığında birçok ülke özgül avcı uçağı tasarımı ve üretime teşebbüs etmiş fakat altı yapının olamayışı sebebi ile programlar başarılı olamamıştır. Bu teşebbüsleri ve hizmetten çıkarılan uçakları listeye dâhil etmedim.

Günümüzde ülkelerin hava kuvvetleride hizmet gören 4. nesil avcı uçakları:

F-CK-1 Ching-Huo

Çok-görev yetenekli avcı uçağı - Tayvan

İlk uçuşunu 28 Mayıs 1989 tarihinde gerçekleştiren F-CK-1 1994 yılında Tayvan Hava Kuvvetleri envanterine girdi.

Boeing (McDonnell Douglas) F/A-18 Hornet

Çok-görev yetenekli ve uçak-gemisi üssü avcı uçağı – ABD

İlk uçuş: 18 Kasım 1978, Hizmete giriş: Kasım 1983

Kullanıcılar: ABD Deniz Kuvvetleri, ABD Deniz Piyadesi, Avusturalya Kraliyet Hava Kuvvetleri ve İspanya Hava Kuvvetleri

Boeing (McDonnell Douglas) F-15 Eagle

Hava üstünlüğü avcı uçağı – ABD

İlk uçuş: 27 Temmuz 1972, Hizmete giriş: 9 Ocak 1976

Kullanıcılar: ABD Hava kuvvetleri, Japon Hava Öz Savunma Kuvvetleri, Suudi Arap Kraliyet Hava Kuvvetleri ve İsrail Hava Kuvvetleri.

Chengdu CAC/PAC JF-17 Thunder

Hafif çok-görev yetenekli avcı uçağı – Çin Halk Cumhuriyeti ve Pakistan ortak tasarım/üretimi

İlk uçuş: 25 Ağustos 2003, Hizmete giriş: 12 Mart 2007

Kullanıcı: Pakistan Hava Kuvvetleri

Chengdu (AVIC) J-10 (Vigorous Dragon) / F-10

Çok-görev yetenekli avcı uçağı – Çin Halk Cumhuriyeti

İlk uçuş: 23 Mart 1998, Hizmete giriş: 2006

Kullanıcı: Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri

Dassault Mirage 2000

Çok-görev yetenekli/taarruz avcı uçağı – Fransız

İlk uçuş: 10 Mart 1978, Hizmete giriş: Temmuz 1984

Kullanıcılar: Fransız Hava Kuvvetleri, Birleşik Arap Emirlikleri Hava Kuvveti,  Tayvan Hava Kuvvetleri ve Hindistan Hava Kuvvetleri

Dassault Rafale

Çok-görev yetenekli avcı uçağı -  Fransız

İlk uçuş: 4 Temmuz 1986, Hizmete giriş: 18 Mayıs 2001

Kullanıcılar: Fransız Hava Kuvvetleri, Fransız Deniz Kuvvetleri ve Mısır Hava Kuvvetleri

Eurofighter Typhoon

Çok-görev yetenekli avcı uçağı – Almanya, İspanya, Birleşik Krallık ve İtalya ortak yapımı

İlk uçuş: 27 Mart 1994, Hizmet giriş: 4 Ağustos 2003

Kullanıcılar: Kraliyet Hava Kuvvetleri, Alman Kraliyet Hava Kuvvetleri, İtalyan Hava Kuvvetleri ve İspanya Hava kuvvetleri

Grumman F-14 Tomcat

Uçak gemisi-üssü avcı uçağı – ABD

İlk uçuş: 21 Aralık 1970, Hizmet giriş: 22 Eylül 1974

Kullanıcılar: ABD Deniz Kuvvetleri (22 Ekim 2006 hizmet dişı), İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri

                                                                     

Lockheed Martin (General Dynamics) F-16 Fighting Falcon

Çok-görev yetenekli hava üstünlüğü avcı uçağı

İlk uçuş: 20 Ocak 1974, Hizmete giriş tarihi: 17 Ağustos 1978

Kullanıcılar: Bahrin, Belçika, Çili, Danimarka, Mısır, Yunanistan, İsrail, Endonezya, Irak, Ürdün, Fas, Hollanda, Norveç, Oman, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, Singapur, Güney Kore, Tayvan, Türkiye Birleşik Arap Emirliği, ABD ve Venezüella

Mikoyan MiG-29 (Fulcrum)

Çok-görev yetenekli hava üstünlüğü avcı uçak- Rusya

İlk uçuş: 6 Kasım 1977, Hizmete giriş: Temmuz 1982

Kullanıcılar: Rus, Hindistan ve Ukrayna

Mikoyan MiG-31 (Foxhound)

Uzun-menzil önleme ve taarruz avcı uçağı – Rusya

İlk uçuş: 16 Eylül 1975, Hizmete giriş: 6 Mayıs 1981

Kullanıcılar: Rusya ve Kazakistan

Mitsubishi F-2

Çok-görev yetenekli avcı uçağı – Japon-ABD ortak yapımı

İlk uçuş: 7 Kasım 1995, Hizmete giriş: 2000

Kullanıcı: Japon Hava Öz Savunma Kuvvetleri

Panavia Tornado IDS/ECR

Çok-görev yetenekli taarruz avcı uçağı, İtalya-Birleşik Krallık-Almanya ortak yapısı

İlk uçuş: 14 Ağustos 1974, Hizmete giriş: 1979

Kullanıcılar: Kraliyet Hava kuvvetleri, İtalya Hava kuvvetleri, Alman Hava Kuvvetleri ve Kraliyet Suudi Arap Hava Kuvvetleri

Saab JAS 39 Gripen (Griffin)

Taarruz ve keşif avcı uçağı – İsveç

İlk uçuş: 9 Haziran 1996, Hizmete giriş: 9 Haziran 1996

Kullanıcılar: İsveç Hava kuvvetleri, Güney Afrika Hava Kuvvetleri ve Macaristan Hava Kuvvetleri

Uzun bir geliştirme sürecinden sonra 1997 yılından hizmete giren JAS 39 İsveç Hava kuvvetlerinin bel kemiğini oluşturuyor. Günümüzde birçok ülkenin hava Kuvvetlerinde hizmet gören JAS 39’in tek ve iki- koltuk olarak 240 farkı sürümü bulunuyor. Küresel pazarın önemli aktörlerinde biri olan Gripen çeşitli görevlerde hizmet veriyor: hava-savunması, önleme, yer-saldırı, silahlı-keşif ve eğitim. Saab Gripen avcı uçakları pazarında Amerikan General Dynamics F-16 Fighting Falcon ve Rus Mikoyan MiG-29 Fulcrum aileleri ile rekabette.

Shenyang (AVIC) J-11

Hava üstünlüğü avcı uçağı – Çin Halk Cumhuriyeti

İlk Uçuş: 1998, Hizmete giriş: 1998

Kullanıcı: Halk kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri

Sukhoi Su-27 (Flanker)

Hava üstünlüğü ve çok-görev yetenekli avcı uçağı – Rusya

İlk uçuş: 20 Mayıs 1977, Hizmete giriş: 22 Haziran 1985

Kullanıcılar: Rus Hava Kuvvetleri, Çin Halk kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri ve Ukrayna Hava Kuvvetleri

Sukhoi Su-33 (Flanker-D)

Uçak gemisi-üssü hava üstünlüğü ve çok-görev yetenekli avcı uçağı – Rusya

İlk uçuş: 17 Ağustos 1987, Hizmete giriş: 31 Ağustos 1998

Kullanıcı: Rus Deniz Kuvvetleri

Sukhoi Su-35 (Flanker-E)

Çok-görev yetenekli ve hava üstünlüğü avcı uçağı – Rusya

İlk uçuş: 19 Şubat 2008, Hizmet giriş: Şubat 2014

Kullanıcılar: Rus Hava Kuvvetleri ve Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri

Xian JH-7 (Flounder)  / FBC-1 (Flying Leopard)

Bombardıman-avcı uçağı – Çin Halk Cumhuriyeti

İlk uçuşunu 14 Aralık 1988 günü yapan Xian JH-7 1992 yılında hizmete girdi.

Kullanıcılar: Çin Halk Kurtuluş Ordusu Deniz ve Hava Kuvvetleri

 

Havacılık tarihinde avcı uçaklari:

Caproni Ca.20

Fokker D.VIII

Fokker Dr.1

Albatros D.V.

Nieuport TYPE 27

Grumman F4F Widcat

AerMacchi C.200 Saetta

North American P-51 Mustang

Vought F4U Corair

Mitsubishi A6M "Zero"

Focke-Wulf Fw 190

Messerschmitt Me 262  (1.nesil)

North American F-86 Sabre (2.Nesil)

Mikoyan-Gurevich MiG-15  (2.Nesil)

Lockheed F-104 "Starfighter"  (3.nesil)

Mikoyan-Gurevich MiG-21  (3.nesil)

 

 

 

 


Yorumlar

Hiç yorum yapılmamış

Yorumunu Paylaşın