1. ANASAYFA
  2. CFM56 Yerini LEAP Motoruna Bırakıyor
CFM56 Yerini LEAP Motoruna Bırakıyor

CFM56 Yerini LEAP Motoruna Bırakıyor

1971 yılında Fransız aero gaz türbin imalatçısı Snecma yöneticileri geliştirmekte olan motor için ABD General Electric (GE) firmasını orta seçtiklerinde havacılık tarihinin en başarılı motor projesine yol açacaklarını ve takip ettikleri yolunun nereye çıkacağını tahmin etmeleri düşünülemezdi. CFM International olarak adlandırılan ortaklık 1974 yılında hizmete giren CFM56 ailesinin 40. yıl dönümünü 27 bininci motorunu müşteriye teslim ve gelecek nesil Leap-1C motorunun uçuş testlerin başlaması ile kutluyor.

CFM International, GE/Snecma ortak girişimi, yolculuğunun ilk senelerinde pürüzlü yolda engelleri aşarak ilerledi, CFM56 motorunun başarısı ile ortaklık model havacılık tarihinde yeni sayfa açtı, Leap motoru ise ortalığın geleceğini şekillendiriyor.

1971 yılında Fransız aero gaz türbin imalatçısı Snecma yöneticileri geliştirmekte olan motor için ABD General Electric (GE) firmasını orta seçtiklerinde havacılık tarihinin en başarılı motor projesine yol açacaklarını ve takip ettikleri yolunun nereye çıkacağını tahmin etmeleri düşünülemezdi. CFM International olarak adlandırılan ortaklık 1974 yılında hizmete giren CFM56 ailesinin 40. yıl dönümünü 27 bininci motorunu müşteriye teslim ve gelecek nesil Leap-1C motorunun uçuş testlerin başlaması ile kutluyor.

Snecma firması “10 ton” (20.000 lbf, 89kN) sınıfında yüksek bypass oranlı turbofan motor AR-DE çalıştırmalarında 1960 yıllarının sonlarında başladı, Pratt-Whitney (PW) JT8D bypass turbojet(1) motoru pazarın tek aktörü idi.  Askeri motor sanayinin aktörlerinden ve sivil yolcu uçak motor tecrübesi olmayan Snecma pazara girişi büyük bir risk olarak görüyor, tecrübe boşluğunu doldurma ve riski azaltma yolları arayışında idi.   Snecma’in CEO Rene Rayand’in 1971 Paris Hava Fuarında GE CEO Gerhard Neumann ile karşılaşması 10 ton sınıfı pazarına farklı bir dinamiğin getirecekti. Okyanusun diğer tarafında GE firmasının sivil motor pazarınızdaki payı Snecma’dan farklı değildi: Sivil pazarda PW ile rekabet edecek bir tasarım olmadı gibi ABD askeri motor AR-DE fonlarını da azaltmıştı. 1958 yıllarında GE firmasının sivil pazara CJ805-21(1) bypass turbojet motoru ile girme teşebbüsü başarısızlıkla sonuçlanmıştı, yeni motor için fonlarının olmayışı GE firmasının Snecma ile ortaklığa iten en önemli faktördü.

Resmi kuruluştan 5 ve 1971 karşılaşmasından 8 sene sonra CFM International “10 ton” (20.000 lbf, 89 kN) sınıfında bir motor ile uçağı güçlendirmeye hazır, fakat tek bir sipariş alamamış, evlilik boşanmaya doğru gidiyor. Boşansalardı, herhalde tek koridorlu uçak sanayii farklı bir şekil alırdı.

1970 Yıllarında Dar Gövde Orta-uzun Menzil Yolcu Uçağı Pazarının Dinamiği

1970 yılların orta-uzun menzili yolcu taşımacılığında Douglas DC-8, Boeing B707 ve B737 dar gövde uçakları kullanılıyor, Pratt-Whitney (PW) JT8D bypass turbojet motor uçakları güçlendiren tek motor olarak pazarın tek aktörü idi.

 

 

CFM International, Farkı Roller, Fakat Tek Ekip

CFM International’in motor tasarımı Snecma’in Fan ve GE’nin F101 nüve motor teknolojisini temel alıyordu ve tek bir hedefi vardı: PW orta-uzun menzili yolcu uçağı pazarındaki hâkimiyetine son vermek. 1981 yılının Ağustos ayında CFM56’in güçlendirdiği Douglas DC-8 Series 60 yolcu uçağı, DC-8 Super 70 olarak, ilk uçuşunu yaptığında ortaklık havacılık tarihinde yeni bir sayfa açıyor ve tek koridorlu yolcu uçağı pazarında PW’in hâkimiyetine son veriyordu.

CFM International 50-50 ortaklık olarak 1974 yılında resmen kurulduğunda iki temel rolü bulunuyordu: GE ve Snecma arasında programını yönetme ve motor pazarlanma, satış ve müşteri desteğini tek bir noktanın yapılmasının gerçekleştirmek. GE yüksek basınç kompresörü, yanma odası ve yüksek basınç türbine, Snecma ise fan, alçak basınç kompresörü tasarım,  geliştirme ve üretim çalışmalarını yüklendiler.

İlk Müşteri – Evliliğin Korunması

Birkaç sene devam eden yer ve uçuş testlerinden sonra CFM International motor için müşteri arayışına başladı. Ortaklığın ana hedefleri: Douglas DC-8 ve Boeing 707 ve KC-135 Startotanker uçaklarının güçlendiren PW turbojet ve bypass turbojet motorlarının yerini almaktı. Boeing yakın gelecekte uygulanacak gürültü düzenlemesini planlayarak 707 uçağının motor beşiğinde (nacelle) gerekli tasarım değişikliği yaparak CFM56 motoru adapteyi bir çözüm olarak gördü. Uçuş testlerini 1977 yılda tamamlıya Boeing 1978 de 707-700 olarak adlandırdığı sürümü olarak hava yollarına sündü, 1980 yılında tek bir satış yapılamaması nedeninle program iptal edildi, tek bir satış 707-3W6C olarak Fas hükümetine yapılmıştı.

1979 yılının Nisan ayında CFM International ABD United Airlines hava yollarının Douglas DC-8-61 uçağını CFM56 motoru ile güçlendirme kararı ile kilometre taşını geride bırakıyordu. 1980 yılının başında Boeing CFM56-3 motoru yeni nesil dar gövde 737-300 uşağını güçlendirecek tek motor, seçti, hava yollarının motor tercihini kaldırdı, PW’nin pazardaki hâkimiyeti sona eriyordu. 1988 senesinde CFM56’in güçlendirdiği A320 yolcu uçağı service girmesi CFM International pazar hâkimiyeti daha güçlendiriyor. 2014 yıl sonunda 27.000 adet CFM56 motoru üretilmiş, 14.000’ni 737 uçağını donatıyor, 7.500 CFM motorda Airbus A320 ailesini güçlendiriyor,  A320 ailesinde International Aero Engines V2500 motoru CFM56’in rekabeti.

 

LEAP Motor Ailesi

B737 ailesini güçlendiren tek motor CFM56 yerini alan Leap Boeing’in gelecek nesil uçağı 737MAX içinde tek seçimi. 737 ve A320 ‘in yeni sürümleri ve dar gövde bölgesel uçak pazarının yeni aktörlerin katılması ile,  Bombardier, Çin Comac, Embraer, Rus Irkut ve Japon Mitsubishi,  tek koridorlu uçak piyasası yeni bir boyut aldı. Boeing ve Comac firmaları uçaklarını Leap motoru donatırken Airbus A320neo için PW1000G PurePower Geared turbofan motorunu(2) hava yollarının tercihine sunuyor.

 

 

CFM56 Motorunun Mimarisi ve Teknoloji Özellikleri

 

CFM56 Motorunun Teknik Özellikleri

 

 

Kaynaklar:

 (1) Jet Motorunun 77 Yıllık Evrimi: Teknoloji ve Strateji, Bölüm III                                                                                               

 (2) Dar-gövde Uçaklarının Motorları: PW1000G ve LEAP Teknoloji ve Strateji


Yorumlar

Hiç yorum yapılmamış

Yorumunu Paylaşın