1. ANASAYFA
  2. Dar-gövde uçak evrimi'nin arkasındaki güç
Dar-gövde uçak evrimi'nin arkasındaki güç

Dar-gövde uçak evrimi'nin arkasındaki güç

2016 ilk ayında dar-gövde hava araçlarının evrimimde yeni bir sayfanın açıldığını izliyoruz, dikkati çeken nokta açılışının arkasında gücün hava araçlarının değil bu araçları güçlendiren motorların olduğudur. Pratt&Whitney (P&W) GTF ve CFM International (GE Aviation/Snecma ortaklığı) LEAP motorları dar-gövde yolcu uçakları evrimin’nin itici kuvvetler.

30 Mart 2016

2016 ilk ayında dar-gövde hava araçlarının evrimimde yeni bir sayfanın açıldığını izliyoruz, dikkati çeken nokta açılışının arkasında gücün hava araçlarının değil bu araçları güçlendiren motorların olduğudur. Pratt&Whitney (P&W) GTF ve CFM International (GE Aviation/Snecma ortaklığı)  LEAP motorları dar-gövde yolcu uçakları evrimin’nin itici kuvvetler. Ocak ayının sonlarında LEAP motorunun güçlendirdiği Airbus A320neo’nin Lufthansa havayollarında hizmet girmesini Şubat başında Boeing 737 MAX 8’nin ilk uçuşu takip etti, 11 Mart günü Hindistan IndiGo havayolları PW1100G güçlendirdiği A320neo’nin ikinci işletmesi oldu.

20 Ocak da Lufthansa A320neo'nin ilk kullanıcısı oldu.

LEAP-1A A302neo itki sistemin de diğer bir secim. LEAP-1A’in güçlendirdiği A320neo 2016 yılının ortasında hizmet girmesi bekleniyor ve ilk müşteride hizmete girmesinden 100 gün sonra 6 havayoluna teslimi planlanıyor.

Lufthansa’da hizmete giren ilk iki A320neo’i P&W GTF ailesinin PW1100G motoru güçlendiriyor. Aralık ayında ilk kullanıcısı olarak planlanan QATAR Airway kararını değiştirince İlk A320neo Lufthansa’ya teslim edildi. QATAR Airway’in kararını değiştirmesinde motorun sebep olduğu kullanma kısıtlılığı ne önemli etken idi. Isı problemin sebep olduğu GTF motorun kendi gücü ile taksi etmeden evvel 3 dakika boşta çalışması şartı işletmeciye kısıtlama getirdi. P&W yetkilileri ısı probleminin tam tanımını vermiyorlar. Burada kendi tecrübeme dayanarak genel bir tanıtlama yapacağım: ısı problemi motor parçasının ısınması neticesinde genişlemesinin kontrol edilememesi veya doğru hesaplanamamasından kaynaklanmaktadır. Isı probleminin en kritik olanı türbin palların motorun sabit çalışma sıcaklığındaki genişlemesidir. Pallarının hesaplanan miktarda uzamaması neticesinden, pala ucu ve kasa boşluğu performans hesaplarında kullanılandan farkı olur, geniş boşluk performansın hedeflenenden düşük olmasında sebep olur.  P&W firması önemsiz parça ve yazılım değişikliğinin problemin çözümü olduğunu söylüyor ve 2016 yılının ortalarında problemin giderilmesini planlıyorlar. Yılın ortasından sonra teslim edilecek olan motorlarda problem giderilmiş olacak ve kullanımda olan motorlarda yenileri ile değiştirilecek. 2016’nin ikinci yarısında QATAR Airways A320neo teslim alacak ve Airbus üretimi de arttırmayı hedefliyor.

LEAP-1B motorunun üreten CFM, Boeing’in 777 MAX ailesi için tek-tercih itki sistemi. Ailenin MAX 8 sürümü 29 Ocak günü Boeing’in Washington Eyaletinin Renton şehrinde bulunan tesislerdeki havaalanında ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Hava aracı 15000 ft de bir seri testleri tamamladıktan sonra inmeden evvel 25000 ft tırmandı. İlk MAX, 737 MAX 8, 2017 yılının ortasında Southwest Havayollarında hizmete girmesi bekleniyor.

28 Ocak LEAP-1B'nin güçlendirdiği Boeing 737 MAX ilk uçuşunu gerçekleştirti.

Airbus’ın 9 Şubat günü ilk uçuşunu gerçekleştiren A321neo’i güçlendirmek için LEAP-1A motorun seçmesi CFM için büyük bir başarı idi. Airbus yetkilileri son dakika ki karar değişikliği için çok kısa bir açıklama yaptılar: GTF’in güçlendirdiği A321neo bir iki hafta içinde uçacak. LEAP-1A motoru A321neo ilk uçucunu gerçekleştirdiğinde A320neo da 500 saat test uçuşunu tamamlamıştı. CFM yetkilileri testlerde motorun hedeflenen performansı gösterdiğin beyan ediyorlar. LEAP-1A motoru sertifikasyonunu almış, LEAP-1B m ise %75 sertifikasyon belgesi otoriteler verilmiş durumda. 155,7 kN sınıfındakı PW1135G-JM güçlendirdiği A321neo 9 Mart'da günü Fransa'nın Touluse şehrindeki Airbus'nin havaalanından havalandı.

A321neo için 1.094 sipariş verilmiş, Air Lease, Wizz Air, American hava yolları ve Türk Havayolları önemli müşteriler, İlk müşteriye teslim bu senenin sonlarında olacak.

Her iki motorda birden fazla hava aracını güçlendiriyor. Max ve neo ya ilave olarak CFM LEAP-1C Çin (COMAC) C919 uçağının itki sistemi, 150-koltuk hava-aracının ilk uçuşu bu sene gerçekleşmesi bekleniyor. GTF sürümleri Bombardier CSeries, Mitsubishi Bölgesel Jet (MRJ), Embraer gelecek nesil E-jet, E2, ve Sovyet Irkut MC-21 uçaklarını güçlendiriyor. Küçük dar-gövde CSeries nin 2017 yılının ortasında Swiss International havayollarında hizmette girmesi bekleniyor. Mitsubishi Bölgesel Jet test uçuş sürecinde bulunuyor. Embraer 25 Şubat günü hangar çıkışını gerçekleştirdi.

 

Bu makaleyi kaynak göstermede kopyalanmasi, yayınlanması yasaktır. Makaleyi kaynak göstermeden kopyalayan ve kullananlar hakkında adli işlem başlatılacaktır.


Yorumlar

Hiç yorum yapılmamış

Yorumunu Paylaşın