1. ANASAYFA
  2. Eğitim Uçakları: Küresel Pazar
Eğitim Uçakları: Küresel Pazar

Eğitim Uçakları: Küresel Pazar

Amerikan Hava Kuvvetlerinin yeni nesil eğitim uçağı ihalesi kalabalık olan pazara yeni bir dinamik getirtti. Bu makalede ihaleye teklif verecek firmalar ve ürünlerin özelliklerine kısa bir göz atacağız: Vodochody L-39NG,Leonardo (Alenia Aermacchi) M-346 Master,Lockheed Martin/Kore Aerospace Industries T-50A,BAE System Hawk AJT,Textron AirLand Scorpion,Boeing/Saab T-X,Sierra Nevada/TAI Freedom

25 Ocak 2017

Amerikan Hava Kuvvetlerinin yeni nesil eğitim uçağı ihalesi kalabalık olan pazara yeni bir dinamik getirtti. Hava kuvvetleri pilot eğitim yöntemlerini avcı uçak teknolojisindeki hızlı değişmelere ayak uyduracak şekilde devamlı yeniliyorlar. Eğitim programlarının hedefi pilotlarının taarruz yeteneklerini avcı uçak kokpitine oturmadan kazanmaları. 4. ve 5. nesil avcı uçaklarını hava kuvvetleri envanterine katıldığı bugünlerde ileri eğitim uçak gereksinimleri eğitim yöntemlerindeki değişime uymak zorluğunda. Jet eğitim pazarına rekabet eden firmaların rakamı devamlı bir büyüme gösteriyor. Pazar günümüzde küreselleşmiş: geleneksel avcı uçağı, Boeing ve Lockheed, üreticilerin de pazara ortaklıklara girdiğini izliyoruz. ABD hava kuvvetleri jet eğitim uçak ihale tamamen küresel rekabet olgusu oluşturuyor; Çek Vodochody L-39NG, İtalyan Leonardo M-346 Master, ABD/Kore ortaklığı Lockheed Martin/KAI T-50A, İngiliz BAE System Hawk AJT, ABD Textron Airland Scorpion, ABD/İsveç ortaklığı Boeing/Saab T-X ve ABD/Türkiye ortaklığı Sierra Nevada/TAI Freedom Trainer. Bu makalede pazardaki firmalar ve ürünlerinin özelliklerine kısa bir göz atacağız.

 

Vodochody L-39NG

Çek AERO Vodochody AEROSPACE a.s. firması tasarımı olan L-39 NG (Yeni Nesil) çok-görev yetenekli ileri jet eğitim uçağı, 4. ve 5. nesil avcı uçak pilot ileri eğitimleri için tasarlamıştır.

Yüksek manevra ve uzun menzil yetenekleri, tam silah eğitimi ve taarruz kapasitesi ile hava kuvvetleri sınırlı ülkeler için iyi bir seçim oluşturmaktadır. Bu özelliklerini ilave olarak hafif taarruz ve kesif görevlerinde de hizmet verebilmekte.

L-39 NG ilk olarak 2014 Temmuzunda Farnborough Ulusal Havacılık fuarında görücüye çıktı. Prototip modelin ilk uçuşunu 14 Eylül 2015 günü gerçekleştirdi, testte uçuş parametreleri ve kontrol sistemleri uçuş zarfı içerisinde kontör edildi ve 8,6 g(1) erişildi. L-39 NG’yi yeni tasarım Williams FJ44-4M Turbofan(2) motoru güçlendiriyor. FJ44-4M motorunun testleri ilk uçuştan evvel, 12 Eylül’de, tamamlandı.  

Sertifikasyon uçuş testlerinin 2017 yılının ortasında başlaması planlanmış, 2018 yılında tamamlanması bekleniyor. 2019 yılında ilk müşteriye teslimi takvimde.

Notlar:

1) “g” İngilizce gravity yani yerçekimi baş harfi g’den geliyor ve Türkçede “ci” olarak telaffuz ediliyor, diğer bir ifade ile yerçekimi kuvvetini (gravity force) g-kuvveti olarak tanımlıyoruz. Dünya kütlesinde dolayı her cismi 1 g-kuvveti ile merkezine çeker. Uçak manevra yapmadan düz uçtuğunda pilot veya yolcular 1 g-kuvvetine maruz kalıyor. Askeri uçakların manevra ananında pilot 9 g-kuvvetine maruz kalabilir.

2) William International FJ44-4M motorunu sivil hafif iş jetleri için geliştirdi, askeri Alenia Aermacchi M-345 ve Saab 105 jet eğitim uçaklarınıda güçlendirmektedir.

 

 

Leonardo (Alenia Aermacchi) M-346 Master

Alenia M-346 tasarımı İtalyan-Rus ortaklığının ürünü olarak ortaya çıktı. 1991 yıllında Rus Yakovlev tasarım bürosu ileri eğitim uçağı geliştirme projesine başlandı. 1992 yıllında da İtalyan Hava Kuvvetleri yaşlanan MB-339 filosunun yerini alacak eğitim uçağını geliştirmek için Rusya ile ortaklık anlaşma imzaladı. Rus prototip 1996 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirdi vetakip eden sene İtalyan MB-339'in yerini aldı, Yak/AEM-130 olarak adlandırıldı. 2000 yıllarının ortalarında finans ve tasarım yönündeki anlaşmazlık neticesinde İtalyanlar ortaklığı bitirdi. Yakovlev Yak-130 ile yollarına devam ederken İtalyanlar Batıya dönük dizgide ilerleyerek 2003 yılında tasarımı M-346 “Master” olarak tamamladılar, 15 Temmuz 2004 günü ilk uçuş gerçekleşti.

M-346 klasik birbiri-ardına iki-koltuklu kokpit ve orta gövdeye monte edilmiş kanat ve klasik kuyruk kanat yapısına sahiptir. Ön koltuk talebe pilot için, öğretmen ise arka koltukta oturmakta.  Eğitim sürümü genellikle silahsız veya eğitim gayeli hafif silahla donatılmıştır.

2 adet Honeywell F124-GA-200 alçak bypass oranlı turbojet motoru güçlendirdiği M-346 MASTER Mach 1,2 hızı kapasitesine sahip.

Leonardo 2016 Farnborough Ulusal Havacılık fuarında M-346 Master’in silahlı sürümünü görücüye çıkardı. İki-görev platform, avcı ve eğitim, M-346 FT (Fighter-Trainer)  olarak adlandırılmış. Düşük fiyatlı uçağın iki yılda müşteriye teslimi hedefleniyor.

 

 

Lockheed Martin/Kore Aerospace Industries T-50A

Lockheed Martin web sayfasında T-50A’in performansının avcı uçağın yakın olduğunu ve 5. Nesil eğitiminde aradaki farkın kaldırdığını iddia ediyor. T-50A firmanın T-50 deneyimi temeli alan bir ürün, 100 den fazla T-50 farklı ülkelerini 1000 den fazla pilotuna eğitim vermiş ve 100.000 uçuş saati bulunuyor.

Kore avcı uçak programı (Korea Fighter Program – KTP), Kore parçalarını satın alarak lisans ile F-16 inşası, ileri eğitim uçak geliştirmesinde bir tramplen oldu ve KTX-2 projesi (Korean Trainer Experimental) (günümüzün T-50 si) KFP’in bir yan ürünü olarak 1992 yılında başladı. Son montajı 15 Ocak - 14 Eylül 2001 aylarında tamamlanan T-50’in 31 Ekim 2001 günü hangar çıkışı ve 20 Ağustos 2002 günü ilk uçuş gerçekleşti.

Lockheed Martin F-16’i pazarını tamamlayacak bir ileri eğitim uçağının gerekçesini idrak ederek KTX-2 programına yatırım yapıyor. 16 Aralık 2015 günü Lockheed Martin ve KAI T-50A’in hangar çıkışını gerçekleştirdi, 2 Haziran 2016 günü ilk uçuş gerçekleşti.

 

BAE System Hawk AJT (Advanced Jet Trainer)

Hawk uçak ailesini Red Arrows Birleşik Krallık Hava Kuvvetleri Akrobasi Timi popüler yapmıştır. Hawk firmasının 4 sürümü bulunuyor: ABD Deniz Kuvvetleri için Goshawk T-45, günümüzde üretilen Hawk 60 serisi, Hawk 100 havadan-karaya saldırı yetenekli ileri iki-koltuk silah sistemi eğitim ve Hawk 200 tek-koltuk çok-görevli savaş uçağı.

Hawk AJT arka-arkaya iki-koltuk kokpit ve alçak bağlantılı kanat ve tek turbofan motorunun güçlendirdiği ileri eğitim görevi için tasarlanmış. K Son montajı 15 Ocak - 14 Eylül 2001 aylarında, 31 Ekim 2001 hangar çıkışı ve 20 Ağustos 2002 günü ilk uçuş gerçekleşti.raliyet Hava Kuvvetlerinin envanterinde bulunan eğitim uçaklarında farklı olarak Hawk AJT’i yüksek hizmet ve düşük fiyat hedefli tasarlamış.

Kokpit tasarımı arka koltuk da oturan öğretmen için geniş görüş açısı vermektedir. Kokpit Martin-Baker Mk 10B zero-zero fırlatma koltuğu ile donatılmış bulunmaktadır.

 

 

Textron AirLand Scorpion

Keşif, hafif saldırı ve eğitim görev yetenekli Scorpion Textron ve Airland Entreprices ortaklığının geliştirdiği çok-amaçlı bir jettir.  Prototip Scorpion ilk uçuşunu 12 Aralık 2013 günü gerçekleştirdi. İlk imalat-standart Scorpion ilk uçuşunu 22 Aralık 2016 günü yaptı.

 

 

Boeing/Saab T-X Eğitim Uçağı

13 Eylül 2016 günü Boeing-Saab otraklığı ABD Hava Kuvvetlerini yeni nesil eğitim uçak ihalesi için ortak geliştirdikleri jet uçağının tanıtımını yaptılar. General Electric GE404 motorunun güçlendirdiği uçak ikiz-kuyruk, stadyum koltuk (arta-arkaya koltuk, Boeing’in adlandırması) ve ileri kokpit donatılmış. İnşa edilen iki prototip uçağın birincisi 20 Aralık 2016 günü ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Boeing-Saab jetinin tasarım çizgileri görünüşünün F-22 ve F-35 ile benzerliği birçok tanığın gözden kaçmıyor.

T-X uçağı müşteriye eksizsiz bir ileri pilot eğitim sistem olarak teslim edilecek, sistemde yardımcı yer eğitim araçlarını da içeriyor.

Sierra Nevada/TAI Freedom Trainer

AVİATİONWEEK mecmuası 16 Aralık 2016 yayında ABD merkezli Sierra Nevada ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş (TUSAŞ/TAI) ortaklığı T-X programı ihalesine geliştirdikleri Freedom Trainer ile teklif vereceklerini duyuruyordu. İkiz-kuyruk kanatlı, hafif geri-ok kanatlı eğitim uçağı Williams International FJ44-4M motoru güçlendiriyor.


Yorumlar

Hiç yorum yapılmamış

Yorumunu Paylaşın