1. ANASAYFA
  2. Yeni nesil yolcu uçakların kavram geliştirme çalışmaları hız kazanıyor
Yeni nesil yolcu uçakların kavram geliştirme çalışmaları hız kazanıyor

Yeni nesil yolcu uçakların kavram geliştirme çalışmaları hız kazanıyor

2016 yılında Amerikan Ulusal Havacılık ve uzay Dairesi, NASA, sivil havacılıkta dev bir adım atarak “Aviation horizons initiative” olarak adlandırdığı programı ilan etti. Gelecek nesil yolcu uçağını şekillendirmeyi hedef alan program 18 ay aralıklarla başlatılması takvimlenen ve “X-plane” olarak adlandırılan tasarımları içeriyor. NASA ’in ilk adım X-plane’i “Quite Supersonic Technology (QueSST). NASA program için 2018 yılında ABD$624 milyon talep etmiş. QueSST X-plane programı düşük-ses-patlama teknoloji-gösterme uçuş için 2021 yılını hedef almış.

QueSST programı düşük-ses-patlama kavramının gelecek nesil sivil uçaklara uygulanması için gerekli ses kirliliği verileri toplayacak. Toplanan veriler ses-üstü uçakların toplum yerleşmesinin yoğun olduğu şehirler üzerinde uçuşmasını yasaklayan yasaların kaldırılması kampanyasında kullanılacak.    Geleneksel ses-üstü tasarımda hız uçağın burunda artarak ses hızına doğru yaklaşır, Mach sayısının bir olduğu hal. Hatta bazı koşullarda ses-altı uçuşlarda uçağın etrafındaki hava ses hızının üstüne erişebilir. Hava akışındaki hızlanma basıncın düşmesine sebep olur. Basınç düşüşü havanın soğumasını beraberinde getirir. Sıcaklık düşmesi havanın nem yüzdesini azaltır. Yeteri miktarda nem (su buharı)  bir araya gelecek bulut oluşturur, koni şeklindeki bulut uçakla beraber seyahat eder.  Uçak gövde boyutundaki kesimlerde hava basınç ve sıcaklık değişimine tepki gösterir ve değişim hızlı bir şekilde gerçekleşmediğinden basınç dalgaları oluşur,  klasik N-dalga patlaması ( N-dalga iki patlama oluşturur, birincisini gözlemci basınç dalgası ses olarak algılar ve ikincisi basınç normale dönüşünde oluşur). Düşük-ses-patlama tasarımı uçağının gövdesini seri aynı-kuvvette fakat zayıf ve birbiri ile birleşmeyen şok dalgaları oluşturacak geometride şekillendirir. Düşük-ses-patlama tasarımın ürettiği S-şekildeki dalga yumuşak gurultu oluşturur.

Ses-patlası şok dalgası

NASA ABD$20 milyon değerindeki QueSST ön tasarım kontrat Lockheed Martin firmasına verdi ve Eylül 2019 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmesi için tasarım rekabetini başlatmayı planlıyor. Tek pilotlu teknoloji gösteri uçağının uzunluğu 295 m ve ağırlığı 9 ton. Tek General Electric F404 motorunu güçlendirdiği uçak Mach sayısı 1,4 -1,45 hızda 15.000 – 15.550 m irtifada uçacak.

Lockheed Martin kavram QueSST X-plane

NASA’nın günümüzdeki planı Ultra-Efficient Subsonic Techonlogy (UEST) X-plane (çok-yüksek-verim ses-altı teknoloji) programı beş farklı konfigürasyonun sistem gereksinimlerini tanımlayacak taslak proje önerisinin 2018 yılında ilan edilmesi. 2019 yılında ilan edilmesi planlanan nihai proje önerisinin hedefi rekabet iki kavram tasarım seçmek ve ön tasarım değerlendirme toplantısına kadar olan süreci kapsamak. Nihai projenin tamamlanması sonunda iki konfigürasyondan biri X-plane inşası için seçilecek ve ilk uçuş için 2026 yılı hedefleniyor.

Günümüzde beş farklı ses-altı X-plane tasarım kavramı geliştirmiş: Aurora Flight Sciences “double-bubble” D8, Boeing “blended wing body” (BWB) ve “transonic truss-braced wing” (TTBW), Dzyne Technology’i bölgesel-jet BWB ve Lockheed Martin’s hybrid wing body.

 

Foto galeri:

Yüksek verim ses-altı kavram uçaklar (UEST)

Aurora Flight Sciences “double*bubble” D8

Boeing “blended wing body” (BWB)

Boeing “transonic truss-braced wing” (TTBW)

Dzyne Technology “bölgesel-jet” (BWB)

Lockheed Martin “hybrid wing body”


Yorumlar

Hiç yorum yapılmamış

Yorumunu Paylaşın